Duizelingwekkende veranderingen Werk en Inkomen
De veranderingen op het terrein van werk en inkomen zijn immens. De wijzigingen in wet- en regelgeving buitelen over elkaar heen. De beschikbare rijksmiddelen worden sterk ingekrompen, terwijl de aanhoudende economische crisis zorgt voor een grotere toestroom van inwoners die afhankelijk zijn van financiële steun van de lokale overheid. Het is dan ook niet voor niets dat heel veel gemeenten bezig zijn de het beleid en de uitvoering van het sociale en arbeidsmarktbeleid grondig te herzien. Dat gebeurt onder grote tijdsdruk, want het Kabinet is tot nu toe doof en blind gebleken voor de wens van gemeenten om hen meer tijd te gunnen voor een fatsoenlijke invoering van de vele veranderingen.
Gelukkig is onze gemeente goed voorbereid op die grote veranderingen die er aankomen. De vorming per 1 januari jongstleden van een nieuw uitvoeringsorganisatie op het gebied van werk en inkomen, samen met Wassenaar en Voorschoten, heeft de organisatorische basis versterkt. Er zit een ervaren en deskundig team van medewerkers die van wanten weten. Dat bleek ook wel toen de nieuwe medewerkers die uit de twee gemeenten zijn overgekomen naar de uitvoeringsorganisatie in Voorburg, onlangs formeel de ambtseed of -belofte aflegden tegenover ons College van B en W. De aansluiting van de nieuwe collega’s bij de collega’s uit Leidschendam-Voorburg is bijzonder vlotjes verlopen.
Ook de dienstverlening aan de cliënten uit de drie gemeenten is goed op gang gekomen. Dat is uiteraard uiteindelijk waar het om gaat. Daarvoor zijn echter wel enorme inspanningen verricht, want alleen al de integratie van de diverse bestanden en koppelingen van systemen bracht de nodige kopzorgen met zich mee. Alle uitkeringen zijn echter keurig op tijd uitbetaald kunnen worden in januari. Ook blijken de meeste cliënten al goed op de hoogte van de nieuwe samengevoegde uitvoeringsorganisatie. Een mooi resultaat.
De ambitie is de dienstverlening tenminste op hetzelfde hoge niveau te houden. Om dat goed te kunnen monitoren is een zogenaamde 0-meting verricht. Uit een enquete onder 600 cliënten blijkt dat men in alle drie gemeenten eind 2011 behoorlijk tevreden was over de dienstverlening van de afdelingen sociale zaken. Alle drie gemeenten scoren een ruimte voldoende. Verbeterpunten, waar al mee aan de slag is gegaan, zijn de telefonische bereikbaarheid, het koppelen van vaste consulenten aan cliënten en de informatievoorziening via internet.
Door actieve voorlichtingsbijeenkomsten en door huisbezoeken aan cliënten die moeilijk naar Voorburg kunnen komen, wordt de dienstverlening uitgebreid. Binnenkort zal ook een Flitsbalie worden ingevoerd, met als uitgangspunt dat als je aanvraag in dient je diezelfde dag nog een beschikking krijgt. Daartoe zullen de aanvraagprocedures vereenvoudigd worden. Ons College heeft hier afgelopen week al een besluit over genomen. Met de invoering van de Flitsbalie loopt de nieuwe uitvoeringsorganisatie behoorlijk voorop in Nederland.
Met die nieuwe, sterke uitvoeringsorganisatie moet het mogelijk zijn de vele veranderingen in wet- en regelgeving aan te kunnen. De Wet Werk en Bijstand is sinds 1 januari veranderd, er is een nieuwe Wet voor de Schuldhulpverlening op komst (invoerdatum waarschijnlijk 1 juli), nieuwe fraudewetgeving komt eraan, en per 1 januari volgend jaar wordt de Wet Werken naar Vermogen van kracht.
Vooral die laatste wetgeving betekent dat de gemeente er nieuwe taken bij krijgt en verantwoordelijk wordt voor bijna alle (nieuwe) inwoners met een arbeidsbeperking. Deze wet heeft grote consequenties voor de Sociale Werkvoorziening en voor de inwoners uit onze gemeente die ondanks hun arbeidsbeperking toch zoveel mogelijk betaald werk willen gaan verrichten. De gemeente krijgt meer instrumenten (bijv. de loondispensatie) om deze groep aan betaald werk te helpen. Echter, de financiële middelen om door scholing, coaching en gewenningstrajecten deze mensen te ondersteunen, lopen de komende jaren flink terug. Dat betekent dat gemeenten waarschijnlijk keuzes moeten gaan maken welke mensen zij nog wel en welke zij niet meer kunnen ondersteunen.
Het risico dreigt dus dat sommige groepen voor vele jaren aan de kant blijven staan en juist bevestigd worden in hun afhankelijkheid van een uitkering in plaats van perspectief op uitstroom te krijgen. Ook is de vraag of je mensen met een uitkering mag dwingen om een tegenprestatie te leveren, als er geen uitzicht is op een spoedige terugkeer naar de arbeidsmarkt.
Om deze dilemma’s te bespreken had ik samen met D66 raadslid Peter van Dolen het initiatief genomen voor een discussieavond op 8 februari voor de raadscommissie Maatschappelijke Aangelegenheden (MA). Door inleiders van het ministerie van SZW en de VNG werden de veranderingen nog eens geschetst. Daarna was er een goede discussie over uitgangspunten en oplossingsrichtingen die je zou kunnen kiezen. Een nuttige bijeenkomst, die zeker van pas zal komen bij het uitwerken van het nieuwe beleid naar aanleiding van de nieuwe wet- en regelgeving.
Een belangrijk deel van het succes van de nieuwe Wet Werken naar Vermogen ligt bij de werkgevers. Zijn er voldoende werkgevers bereid om mensen met een arbeidshandicap de kans te bieden – naar vermogen – te werken in hun bedrijven of organisaties? Dat geldt overigens ook voor de gemeenten zelf!
Om de lokale werkgevers bewust te maken van de komende wetgeving en van de mogelijkheden die deze biedt, had ik het initiatief genomen voor een themabijeenkomst over Sociaal Maatschappelijk Ondernemen in onze gemeente. Samen met Marco Tetteroo, directeur Commercie van de Rabobank Vlietstreek-Zoetermeer, trek ik dit thema van het Platform Economie, Onderwijs en Arbeidsmarkt.
Op 1 februari vond deze avond plaats in het gemeentehuis in Leidschendam. Zo’n 80 mensen waren aanwezig, waaronder ook diverse lokale ondernemers. Helaas kwamen lang niet alle ondernemers die zich hadden aangemeld naar de avond, naar ik hoop uitsluitend vanwege het slechte winterse weer. Ik hield desondanks een heel goed gevoel over van die avond. Er werden enkele succesvolle voorbeelden gepresenteerd van bedrijven uit de regio die ervaring hebben met het werken met mensen met een arbeidsbeperking.
Bij de afsluiting heb ik het voornemen gelanceerd om in de eerste helft van dit jaar 25 lokale ondernemers te vinden die een plaatsgenoot met een arbeidsbeperking een kans willen geven op een betaalde arbeidsplek. Gelukkig meldden zich die avond al enkele bedrijven spontaan aan voor een nader gesprek hierover. Als dit initiatief lukt, dan hebben we binnenkort er in onze gemeente een hele hoop ambassadeurs voor het werken met mensen met een arbeidshandicap bij.
Met de gemeenten Zoetermeer en Rijswijk en (indirect) met Voorschoten en Wassenaar, zijn wij ook intensief in overleg over de toekomst van onze gezamenlijke Sociale Werkvoorziening DSW Rijswijk en Omstreken. Ook dit SW-bedrijf zal opnieuw gepositioneerd en uitgerust moeten worden voor de vele veranderingen in de sociale wetgeving. Voor 1 mei moet er een aanvraag voorbereid worden voor het herstructureringsfonds van € 400 miljoen dat het Rijk heeft ingesteld voor financiële ondersteuning van de transformatie van SW-bedrijven. Onze gemeente zou aanspraak kunnen maken op bijna € 800.000,00 als deze aanvraag gehonoreerd wordt.
Met het UWV en in het Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid zijn we druk in gesprek om de regionalisering van het arbeidsmarktbeleid en de dienstverlening aan werkgevers opnieuw vorm te geven. Ook het landelijke uitvoeringsbedrijf UWV moet enorm bezuinigen de komende jaren. Van meer dan 100 vestigingen wil men naar 30 vestigingen in maximaal 30 arbeidsmarktregio’s.
Op 31 maart a.s. sluit de vestiging van UWV Werkplein Vliethorst dat in Winkelcentrum Leidsenhage gevestigd is. Om te voorkomen dat onze werkgevers en werkzoekenden afhankelijk worden van de centrale UWV vestiging in Den Haag, proberen wij de dienstverlening zoveel mogelijk vanuit onze eigen uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen in Voorburg te blijven organiseren. Dat vergt veel trek- en duwwerk en veel overleg op regionaal en zelfs landelijk niveau. De vooruitzichten lijken positief, mits we het als gemeente volledig zelf gaan financieren. Dat zal nog een lastige keuze worden!