Het gemeentewapen van Leidschendam-Voorburg
Een gemeentewapen wordt bij Koninklijk Besluit verleend aan een gemeente.
De gemeente is eigenaar van het gemeentewapen en heeft het exclusieve recht om dit wapen te voeren. Het is dan ook verboden om dit officiële gemeentewapen van de gemeente Leidschendam-Voorburg, al dan niet voor commerciële doeleinden, te gebruiken. Dit geldt ook voor de oude gemeentewapens van Veur, Stompwijk, Leidschendam en Voorburg.
Voor het incidenteel gebruik van het (oude) gemeentewapen is altijd schriftelijke toestemming nodig van het college van burgemeester en wethouders.
Leidschendam-Voorburg
Na de fusie van Leidschendam en Voorburg is een nieuw gemeentewapen ontworpen. Opdracht was om elementen uit de wapens van de voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg daarin te betrekken.
In de herindelingswet kreegt de fusiegemeente de naam 'Leidschendam-Voorburg'. Een referendum over andere namen leidde niet tot wijziging van de wettelijke naamgeving.
Men heeft er duidelijk naar gestreefd om de historie van de beide voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg zo veel mogelijk recht te doen in het wapen.
De Hoge Raad van Adel adviseert de Minister van Binnenlandse Zaken bij de totstandkoming van een nieuw gemeentewapen. Als het voorstel is aangenomen en bekrachtigd met een Koninklijk Besluit, wordt het nieuwe gemeentewapen bij de Hoge Raad van Adel geregistreerd. De gemeente krijgt een zogenaamd wapendiploma. Op het wapendiploma staat in kleur het nieuwe wapen en een heraldische omschrijving. Daarna kan de gemeente dit wapen bij officiële gelegenheden voeren. Het dient ook afgebeeld te zijn op de penning die aan de ambtsketen van de burgemeester is bevestigd.
Opvallend in het wapen van Leidschendam-Voorburg is dat voor het eerst sprake is van vijf kantelen in de -Voorburgse- burcht en dat de burcht 'verlicht is van sabel'. In de praktijk betekent dit dat de -vier- raampjes of schietgaten met zwart zijn opgevuld. Dat is geheel conform de reeds decennia gevolgde praktijk. Met dien verstande dat er ook nu geen melding wordt gemaakt van vier raampjes of schietgaten. De oude omschrijving uit 1816 luidde immers slechts: "een burcht van keel op een veld van zilver". Aantallen werden niet vermeld. Duidelijk mag zijn dat de burcht hier niet verwijst naar een concrete burcht, maar symbolisch -op Middeleeuwse wijze- verwijst naar de restanten van de Romeinse nederzetting, die in later eeuwen altijd werd aangeduid als 'de burcht'.
Uit de blauwe of azuren golvende dwarsbalk zijn 'op de dam' de Leidse sleutels (van St. Pieter) verdwenen. De stad Leiden had voorheen wel het tolrecht op de dam. De dwarsbalk staat nu voor de gehele Vliet, die zowel door Leidschendam als Voorburg stroomt en teruggrijpt op de Fossa Corbulonensis uit de Romeinse tijd.
De zwarte wassende maan, in het heraldische jargon 'wassenaar' genoemd, verwijst naar het geslacht Van Wassenaar dat eeuwenlang de heren van onder meer de Heerlijkheid Veur heeft voortgebracht. Opvallend hierbij is dat de achtergrond, die met name in het wapen van Veur en Voorschoten goud was, nu in navolging van dat van Leidschendam, zilver of wit is gebleven. Behalve als Maria-symbool staat de wassenaar ook symbool voor groei. Van de familie Marin de Montmarin die ook een wassenaar voert in het familiewapen, is de toepasselijke spreuk bekend: Aspiciendo crescit. Dat betekent: 'Hij hij groeit zienderogen'.
De toegevoegde kroon is een zogeheten fleuronenkroon. Een dergelijke kroon bestaat uit drie of vijf fleuronen of bladeren vergezeld van parels. In dit geval is de kroon zonder meer overgenomen van die van Leidschendam. De kroon heeft hier geen rangbetekenis en verwijst niet naar enige adellijke heer. De kroon is louter als versiering en completering van het wapen aangebracht en kan hooguit gezien worden als teken van aanhankelijkheid aan de Kroon, het vorstenhuis.
De omschrijving van de Hoge Raad van Adel van het nieuwe gemeentewapen is vastgesteld bij Koninklijk Besluit van 26 augustus 2002.
Veur
Het wapen van Veur is een van de vele Zuid Hollandse wapens, die zijn afgeleid van het wapen Van Duivenvoorde. Een van de manen is opgenomen in het wapen van Leidschendam.
De Hoge Raad van Adel gaf op 25 maart 1818 voor dit wapen de volgende omschrijving:
"In goud 3 wassenaars van sabel"
De 'wassenaars' oftewel de wassende manen verwijzen naar het geslacht Van Wassenaer, dat -historisch gezien- een belangrijke stempel drukte op de Heerlijkheid Veur. Dezelfde wassenaars komen voor in het wapen van Voorschoten
Stompwijk
Stompwijk was vroeger een ambachtsheerlijkheid in bezit van de stad Leiden. Het is niet bekend waar het wapen van afgeleid is.
De Hoge Raad van Adel gaf op 24 oktober 1887 de volgende omschrijving van dit wapen:
"Een veld van zilver, beladen met een hert van keel, drinkende uit een ter rechterzijde geplaatst vat van sabel, waaraan een uit den rand van het schild komende kraan van sabel, met waterstraal van azuur, ter linkerzijde een boom met bladeren van sinopel, alles op een terras van sinopel."
Leidschendam
Het wapen is sprekend, de dwarsbalk met een dam, waarop het wapen van Leiden. De dwarsbalk is de Vliet, de vaart tussen Leiden en Delft. De stad Leiden hief een tol op de dam in de Vliet op de plaats waar nu Leidschendam ligt. De wassenaar en de hertenkop komen uit de wapens van Veur en Stompwijk.
De gemeente voerde het wapen de laatste jaren niet meer op briefpapier. Daarop stond een logo in huisstijl - een logo met een springend hert. Het wapen werd nog wel gebruikt bij officiële gelegenheden.
De Hoge Raad van Adel omschreef het wapen van Leidschendam op 14 november 1938 als volgt:
"In zilver een golvende dwarsbalk van azuur, beladen over zijne hoogte met een verkorten paal van goud, de paal beladen met 2 schuingekruiste sleutels van keel; boven den balk een wassenaar van sabel en daaronder een hertenkop van keel. Het schild gedekt met een gouden kroon van 3 bladeren en 2 paarlen."
De gemeente Leidschendam werd in 1938 gevormd uit de voormalige gemeenten Veur en Stompwijk. In 2002 is Leidschendam op haar beurt opgeheven en opgegaan in de gemeente Leidschendam-Voorburg.
Voorburg
Sprekend wapen dat herinnert aan het Romeinse municipium (= de burgerlijke nederzetting in Voorburg-west) die hier gestaan schijnt te hebben.
Ook deze gemeente voerde het wapen niet meer op het briefpapier en had dit vervangen door een logo in huisstijl. Alleen bij officiële gelegenheden kwam het wapen aan de orde. Per 1 januari 2002 werd de gemeente Voorburg opgeheven en gefuseerd met Leidschendam.
De Hoge Raad van Adel omschreef op 24 juli 1816 het wapen van Voorburg als volgt.
"Van zilver beladen met een burg van keel"
Bron afbeeldingen van de wapens
De afbeeldingen van de wapens van de voormalige gemeenten Veur, Leidschendam en Voorburg zijn ontleend aan de website Heraldry of the World: www.ngw.nl
De afbeelding van het wapen van de voormalige gemeente Stompwijk is afkomstig uit een album dat voor de Tweede Wereloorlog werd uitgegeven door Koffie HAG.