Rapport kosten warmte CE-Delft
Achtergrondinformatie
De gemeente Leidschendam-Voorburg werkt aan een toekomst zonder aardgas voor de De Heuvel/Amstelwijk. Daarvoor is er een plan voor een warmtenet in de wijk (hierna: het grote warmtenet). Dat levert warmte aan gebouwen, zodat er geen aardgas meer nodig is. WoonInvest is bezig met het opknappen van 210 woningen aan de Burgemeester Caan van Necklaan en Burgemeester Velthuijsenlaan (het NeVe-complex). Na de werk zaamheden krijgen deze woningen een aansluiting op een warmtenet (hierna: het kleine warmtenet). De warmte van dit warmtenet wordt de eerste jaren geleverd door InWarmte, vanuit een tijdelijke warmtebron. Het plan is dat het kleine warmtenet in de toekomst opgaat in het grotere warmtenet in de wijk.
Bewoners van het NeVe-complex maken zich zorgen dat de prijs die zij voor de warmte betalen in de toekomst stijgt. De gemeente heeft daarom onderzoekers gevraagd om de risico's te onderzoeken. In dit document staan de uitkomsten. De uitkomsten bespreken bewoners, de gemeente, WoonInvest, InWarmte en de onderzoekers samen.
Nu en in de toekomst
Bewoners krijgen nu een aanbod om over te stappen op het kleine warmtenet. Ze worden dan klant van InWarmte en betalen voor warmte in plaats van voor gas. Door afspraken tussen WoonInvest en InWarmte betalen bewoners vastrecht en een prijs voor de gebruikte warmte. De prijs voor warmte is vastgesteld op 90% van de landelijk maximale prijs.
De ACM stelt die landelijk maximale prijs vast op basis van wat gas kost. In de toekomst veranderen drie belangrijke dingen:
- De wet verandert, de prijzen worden dan niet meer bepaald op basis van de aardgasprijs. In plaats daarvan worden ze voor kleine warmtenetten, zoals dat van NeVe, landelijk vastgesteld op basis van de kosten van kleine warmtenetten in het algemeen
- Het kleine warmtenet gaat over in het grotere warmtenet in de wijk. Het ontwerp daarvoor is nog niet af
Als het kleine warmtenet overgaat in het grotere warmtenet, draagt InWarmte het warmtenet over aan een nieuw warmtebedrijf
In Figuur 1 zijn de drie veranderingen te zien, met een schatting van wanneer ze gebeuren. Voor de situatie nu en de situatie in de toekomst hebben wij in dit rapport uitgezocht welke risico’s bewoners lopen en welke bescherming zij hebben.
Situatie nu
Welke risico's lopen bewoners nu?
Bewoners van het NeVe-complex krijgen in de huidige situatie met het warmtenet iets minder te maken met prijsschommelingen dan wanneer zij gas zouden gebruiken. De prijzen voor hen zijn lager dan de landelijke maximale prijzen, het wettelijk maximum. WoonInvest betaalt een deel van de vaste kosten. De variabele kosten zijn 90% van het wettelijk maximum. In de komende jaren stijgt dat maximum als de gasprijzen stijgen. Bewoners zijn dan duurder uit, maar wat minder dan wanneer zij aardgas zouden gebruiken.
Welke bescherming hebben bewoners nu?
Bewoners worden op verschillende manieren beschermd tegen te hoge prijzen:
- Door de wet. Er is een maximale prijs die een warmtebedrijf in rekening mag brengen. Dat wordt landelijk bepaald op basis van de kosten van verwarmen met gas
- Door lokale afspraken. InWarmte en WoonInvest hebben afspraken gemaakt, waardoor de prijzen voor bewoners lager zijn dan de landelijk maximale prijs. Deze afspraken gelden voor een periode van 30 jaar
In Tabel 1 staat aangegeven hoe wij oordelen over de kosten voor bewoners en de zeker heden die zij hebben in de huidige situatie.
| Positief |
| Hoogte van landelijk maximale prijzen wettelijk vastgelegd. |
| Prijzen lager dan landelijk maximale prijs, want WoonInvest draagt bij aan kosten van bewoners. |
| Als gas duurder wordt, stijgen de prijzen iets minder dan de kosten van het gebruik van gas. |
| Regels voor bewoners zijn vastgelegd in het contract en tarievenblad. |
Situatie toekomst
Welke risico's lopen bewoners in de toekomst?
In de toekomst worden de prijzen gebaseerd op de landelijke kosten van kleine warmte netten. De prijzen stijgen als de kosten van warmtenetten in het algemeen stijgen. Als de kosten van het NeVe-warmtenet stijgen, leidt dat niet direct tot hogere prijzen voor bewoners. Het is wel belangrijk voor de toekomst van het warmtenet. Er zijn vier belang rijke situaties om naar te kijken:
- Als de energieprijzen stijgen, stijgen ook de kosten van het warmtenet, maar veel minder dan bij gas. Dit komt doordat een groot deel van de kosten in de aanleg van het warmtenet zit en minder in het energiegebruik. Een stijging van de gasprijs met 60% leidt tot ongeveer 2% stijging van de ‘onrendabele top’ van het kleine warmtenet. De onrendabele top is het deel van de kosten dat niet kan worden terugverdiend via de huidige bijdragen van WoonInvest en de huurders
- Als het warmtenet wordt uitgebreid en genoeg mensen aansluiten, dalen de kosten van het warmtenet. Het grote warmtenet is per woning goedkoper dan het kleine warmtenet
- Als het warmtenet wordt uitgebreid en niet genoeg mensen aansluiten, kunnen de kosten van het warmtenet stijgen
- Als de uitbreiding niet doorgaat, kunnen de kosten ook stijgen. De tijdelijke warmtevoorziening voor het kleine warmtenet moet dan namelijk vervangen worden door een blijvende warmtevoorziening
Het grootste risico op stijgingen in de kosten van het warmtenet is er in situatie 4. Dit is vooral een risico voor InWarmte, niet voor bewoners.
Welke bescherming hebben bewoners in de toekomst?
In de toekomst hebben bewoners in principe dezelfde bescherming als nu. Niet alles is al duidelijk. Er zijn twee belangrijke aandachtspunten:
- De nieuwe prijzen: In de toekomst worden de maximale prijzen voor warmte gebaseerd op de landelijke kosten van kleine warmtenetten. Hoe de maximale prijzen er precies uitzien, wordt de komende jaren landelijk uitgewerkt. Het is nog niet duidelijk wat de nieuwe maximale prijzen precies betekenen voor de bewoners. Deze onzekerheid wordt versterkt doordat de afspraak tussen WoonInvest en InWarmte niet voor bewoners is in te zien
- De overdracht van het warmtenet: Het is de bedoeling dat het warmtenet op termijn wordt overgedragen aan een nieuw warmtebedrijf. Het is niet duidelijk vast gelegd wat dat betekent voor de huidige prijsafspraken. Ook op dit punt wordt de onzekerheid versterkt doordat de afspraak niet voor bewoners is in te zien
In Tabel 2 staat aangegeven hoe wij oordelen over de kosten voor bewoners en de zekerheden die zij hebben in de situatie in de toekomst.
| Onzeker | Positief |
| Onduidelijk welke regels er vanuit de Rijksoverheid komen over nieuwe systeem voor maximale prijzen (kostengebaseerd). En welke gevolgen dit heeft voor NeVe. | Betaalbaarheid is een belangrijk aandachtspunt bij de overgang naar het nieuwe systeem. |
| Onduidelijk hoe de bestaande contracten overgaan naar een nieuw warmtebedrijf. | Grotere warmtenet heeft lagere kosten per woning dan kleine warmtenet. |
| Stijging energieprijzen heeft klein effect op kosten warmtenet. |
Conclusie en advies
Bewoners van het NeVe-complex zijn nu over het algemeen goed beschermd tegen stijgende energieprijzen door de huidige afspraken over warmte. Voor de toekomst zijn er nog wel onzekerheden. De belangrijkste vraag is wat de nieuwe maximale prijzen gaan betekenen voor de bestaande contracten. Ook is het nog niet duidelijk wat er gebeurt met de afspraken als het warmtenet wordt overgenomen. Wij verwachten dat vooral het niet doorgaan van een groter warmtenet kan leiden tot hogere kosten. Deze kosten komen niet direct bij de huurders terecht via hogere prijzen. Ze zijn wel een risico voor InWarmte en voor de toekomst van het warmtenet.
InWarmte en de gemeente Leidschendam-Voorburg kunnen deze onzekerheden verminderen door:
- Klanten beter informeren over de afspraken. Het gaat dan vooral om afspraken over de overgang naar het grotere warmtenet en een mogelijke overname. Ook zou InWarmte duidelijker kunnen maken welke prijs afspraken er zijn met WoonInvest. Dit kan bijvoorbeeld door deze afspraken toe te voegen aan het leveringscontract en een aanvullende toelichting op het jaarlijkse tarievenblad op te nemen
- onderzoeken vanuit de gemeente of een garantiefonds nodig is. Als het grote warmtenet niet doorgaat, moet de tijdelijke warmtebron vervangen worden door een blijvende. Het garantiefonds kan helpen om (een deel van) die kosten te dekken